Vrijheid & (zelf)ontplooiing

Bezonken rood is alles ineen, van moederboek over kampliteratuur tot autobiografisch bildungsverhaal, een uitzonderlijk samenspel waarbij de uitzonderlijkheid zelf een onderwerp vormt van de roman.

De avonden, een dolkomische roman waarin niets gebeurt, maakte Nederlandse literatuurliefhebbers duidelijk dat de Tweede Wereldoorlog alle vormen van idealisme bij de jongere generatie gefnuikt had. 

De kleine Johannes is een bildungsroman, waarin het kind Johannes afscheid neemt van zijn kindertijd, de wijde wereld leert kennen, onder de onttovering van die wereld lijdt, en zich ten slotte verzet tegen een al te wetenschappelijke en cynische kijk.

De Leeuw van Vlaanderen is in onze literatuurgeschiedenis het schoolvoorbeeld van de historische roman gebleven: een meeslepend oorlogsverhaal vol trots, dapperheid, samenwerking tussen de sociale klassen in een dynamische en vrijheidslievende maatschappij, gekruid met romantische liefde en gruwelijke geweldtaferelen. 

Bij zijn verschijning werd de bundel De Oostakkerse gedichten door vrijwel alle critici in Noord en Zuid beschouwd als een absoluut hoogtepunt van de experimentele poëziepraktijk. Claus werd zelfs uitgeroepen tot ‘de keizer van de Vlaamse experimentelen’, de evenknie van Lucebert. 

Een revolverschot is een indringende psychologische roman vol contrasten – tussen humor en horror, het verhevene en het aardse – en vormt een donker hoogtepunt uit het latere oeuvre van Virginie Loveling.

In deze zinderende bewustzijnsroman volgen we de jonge vrouw Eva en haar innerlijke tweestrijd tussen lichamelijke verlangens en de filosofische drang om het leven – binnen zichzelf en in de wereld – te doorgronden.

Anne Frank heeft de Tweede Wereldoorlog niet overleefd. Haar dagboek wel. Het is een uniek, persoonlijk getuigenis van een Joodse onderduikster, met grote literaire waarde. 

Het bittere kruid is een menselijk document van een uitzonderlijk gehalte waarin met een maximum aan soberheid de ondergang van een Joodse familie tijdens het nazibewind is opgetekend.

Geen enkel ander boek van schrijversduo Betje Wolff en Aagje Deken had zoveel succes als de Sara Burgerhart, die algemeen beschouwd wordt als de eerste Nederlandse briefroman. Het boek was bovendien uniek in de achttiende eeuw omdat het hoofdpersonage een vrouw was.

Houtekiet, de roman uit 1939 van Gerard Walschap, handelt over de oprichting van het dorp Deps – officieel ‘de Hespe’ – door de zwijgzame maar eigenzinnige natuurman Jan Houtekiet. 

Een jonge vrouw leeft zeven jaar samen met de duivel, krijgt vervolgens berouw en slaagt er door middel van boetedoening in om vergiffenis van haar zonden te bekomen. 

Pallieter is een verrukkelijke ode aan het pure leven. Meer dan een verhaal is het een ervaring die als geen enkele andere Vlaamse roman wereldwijd zoveel lezers wist te raken.

Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp was in 1971 een eigentijds jeugdboek, geestig, stout en actueel. En dat is het nog altijd.